Madeline's Madeline

Madeline's Madeline
"- Geçmişinden bir şeyi değiştirebilecek olsan, bu ne olurdu?
- İnsanlarla kurduğum ilişkiler."


Sanatkâr icraatı ruhun rahatsızlıklarında böylesi kıskıvrak pençelemeyi en son Charlie Kaufman Synecdoche, New York'ta başarmıştı. Madeline's Madeline de o film gibi teatral bir esinden hareketle, yeni bir oyun hazırlığında bir trupun çığırından çıkan prova süreçleriyle ilgileniyor. Şaşırtıcı oyunculuk yeteneğiyle ekip içinde günden güne sivrilip ilgi odağı olan Madeline akıl hastanesi geçmişinin gölgesinden kurtulmak için çabalamakta. Annesi huzursuz ve asabi bir itina canavarına dönüşmüş hâlde ona olası nüksedişlerin tedirginliğini yaşatırken o tiyatro yönetmeninde farklı bir anne figürü, ilgisini yoğun bir endişe içinde değil de bitimsiz bir merak ve sürekli bir büyüleniş olarak ifade eden bir anne görüyor. Madeline'in doğaçlama ve rol yapma aracılığıyla sanata katılımında hayat ile olan anlaşmazlıklarına karşı güçlü bir başa çıkma yöntemi geliştirişi, yönetmenin kendinin de bir sanatçı olarak ona duyduğu alakayı bir fırsata çevirme girişimiyle travmatikleşiyor. Madeline's Madeline sanatçı yaratıcılığının istismar ve manipülasyon eğilimlerini sorunsallaştırırken bu eğilimlerin bilerek veya bilmeyerek bir psikoterapiye olanak sağlayıp sağlamayacağı üzerine kafa yoruyor. Yönetmen için şaşırtıcı ve sürükleyici bir işlemden ibaretken bu, Madeline için âdeta bir şeytan çıkarma ritüeline dönüşüyor. Oluşan vorteks bir anlamda hepsini yutuyor gerçi. Madeline's Madeline de aslında tam olarak bu yüzden bu kadar efektif işliyor. Sanatçının süjesi olarak bir başka sanatçıyı seçişindeki katmanlılıkla. Ama bu oyunun başrolü, ona kendi oyununun başrolü olma fırsatı bir türlü tanınmayan Madeline'den başkası değil. Onun bitmek bilmeyen provalar ile hayat sahnesi arasına sıkışmışlıktan duyduğu edilgen memnuniyet can alıcı bir yüzleşmenin ertelemesine tekabül ediyor. Madeline korkuyor, ve onun korkusu beni ve sanıyorum pek çoğumuzu canevinden yakalıyor. Madeline üzülmekten korkuyor, elindekileri yitirmekten, duygusal yaşantısının ondan çalınıvermesinden, ona ait olduğunu sandığı şeylerin aslında hiçbir zaman ona ait olmamışlığından korkuyor, iç dünyasının soyulmasından, dağılıp bozulmasından, bölünüp çoğalmasından korkuyor. Ya da ne biliyor musunuz, korkmaktan korkuyor o, dipsiz ve sonsuz bir temelsizliği görme yeteneği kazanmış biri olarak yaşantının bilgisini tam kucaklayacakken aklına girilmesinden, oraya onu kısıtlayıcı bir korkunun yerleştirilmesinden korkuyor. Ve tüm bunlar olurken yanında her şey yolunda diyecek kimsesi olmadığı için korkuyor Madeline. Bu hususta anne, modern toplumların kendinden menkul normallikleriyle farklı işleyen zihinleri akıl hastası, deli, kaçık diye yaftalayışlarının bir merhamet uzantısı olurken, yönetmen ise spektrumun bir başka ucundan ekstrem bir bireycilikle yaratıcı yorumda nihai (ve pekâlâ imkansız) söz sahipliğine oynuyor. Yalnız, yönetmende her şeye rağmen bir kurtuluş ışığı göze çarpıyor. O, bir noktadan sonra Madeline'i kendi ideali için bir araç olarak kullanıyorsa da, ona hiçbir zaman bir hasta muamelesi yapmıyor. Farklı bir yaradılışta bir birey olarak, hatta mucizevi bir birey olarak kutsuyor neredeyse onu. Madeline'in gözlerinden görünen manzarayı seviyor, kabul ediyor, onaylıyor o. Aklın sarkacı, diyor, doğru ve yanlış arasında değil anlam ve anlamdışı arasında salınır. Ve görünürdeki her karmaşa kendi içinde elzem bir düzen taşır. Madeline's Madeline performatif estetiğin arındırıcı ve iyileştirici gücü adına tuttuğu kurmaca vaka kaydıyla sanatın kompleks zihinsel süreçleri hakkında aydınlatıyor bizi. Benim adıma tek falsosu finalden hemen önce sahnelenen hıncın kontrolsüz yaralayıcılığı. Hayat tam olarak o aslında, ama o kısma duygusal yaklaşmak da benim zayıflığım.
Yıl: 2018
Yönetmen: Josephine Decker
Senaryo: Josephine Decker, Donna di Novelli, Gail Segal, Sharon Mashihi, Alexandra Tatarsky
Süre: 93 dk
Oyuncular: Helena Howard, Molly Parker, Miranda July, Curtiss Cook, Sunita Mani, Lisa Tharps, Felipe Bonilla, Reynaldo Piniella, Myra Lucretia Taylor

 Yorum Gönder